शोध आणि बोध | Shodh Ani Bodh

माणूस मुळात जिज्ञासू प्राणी आहे... त्याच्या शोधाच्या आणि बोधाच्या प्रवासाची ही अनोखी सफर!
सृष्टीतील प्रत्येक जीव सुखी आणि समृद्ध असावा हा निसर्गाचा नियम असला, तरी खऱ्या सुखाचा आणि समाधानाचा मार्ग कशात दडला आहे? जगणे सुंदर करण्यासाठी आपण काय करायला हवे? या आणि अशा असंख्य प्रश्नांचा शोध घेणारी आणि प्रत्येकाला आत्मचिंतनाकडे घेऊन जाणारी सुंदर कलाकृती म्हणजे ‘शोध आणि बोध’.
लेखक हिरालाल पगडाल यांनी या पुस्तकातून मानवी उत्क्रांती, विश्वनिर्मिती, भौतिक प्रगतीचे टप्पे आणि आजच्या समाजातील गुंतागुंतीचे प्रश्न यावर अत्यंत सखोल अभ्यास आणि संशोधनातून प्रकाश टाकला आहे.
पुस्तकाची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
१७ चिंतनशील लेख: या ग्रंथात सत्याचा शोध, विज्ञानाची प्रगती, शेतीचा आणि अग्नीचा शोध, राष्ट्रभक्ती, धर्म आणि अध्यात्म, तसेच स्त्रीचे समाजातील स्थान अशा विविध विषयांवरील १७ अभ्यासपूर्ण लेखांचा समावेश आहे.
मानवी प्रगतीचा मागोवा: विश्वनिर्मिती शास्त्र, मानववंशशास्त्र आणि उत्खनित पुराव्यांच्या आधारे मानवाच्या प्राचीन काळापासून ते आजपर्यंतच्या प्रवासाचा वेध.
तरुण पिढीला अर्पण: अहिंसा आणि संविधानाची प्रतिष्ठा वाढवणाऱ्या, व्यवस्थेला प्रश्न विचारणाऱ्या 'जेन झी' (Gen Z) पिढीला हे पुस्तक अर्पण करण्यात आले आहे.
सकारात्मक दृष्टिकोन: हे पुस्तक केवळ माहिती देत नाही, तर मानवी जीवनात समानता आणि ऐक्य कसे साधता येईल यावर सकारात्मक चिंतन करायला भाग पाडते.
 
मान्यवरांचे अभिप्राय
"सर्वांच्या मनात असलेल्या असंख्य प्रश्नांची उत्तरे देत मनुष्यातील समानता आणि विविध जाती-धर्मांतील ऐक्य कसे साधता येईल आणि मानव कसा सुखी होईल यावर चिंतन करायला भाग पाडणारे हे पुस्तक आहे. प्रत्येकाने वाचलेच पाहिजे आणि स्वतःचा शोध घेऊन बोध घेतला पाहिजे असे हे पुस्तक!" - संजय सोनवणी (सुप्रसिद्ध साहित्यिक आणि संशोधक)
"काय नाही या ग्रंथामध्ये? जीवन, वैराग्य, त्याग, संस्कृती, समाज, शेती, रुढी परंपरा, सण उत्सव, धर्म संस्कृती, देशभक्ती, वैज्ञानिक शोध, भारतीय ज्ञान परंपरा इत्यादी गोष्टींचा सुरेख संगम म्हणजे हिरालाल पगडाल यांचा ‘शोध आणि बोध’ हा ग्रंथ होय." 
 
- प्रा. डॉ. संदीप सांगळे (अध्यक्ष, मराठी अभ्यास मंडळ, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ)