सामाजिक

इराण-इझ्राएल, रशिया-युक्रेन युद्धांमुळे जगाची आर्थिक नाकेबंदी होत आहे. नेत्यांची दादागिरी, AI तंत्रज्ञानाचा भस्मासूर आणि वाढती अनिश्चितता यावर संजय सोनवणी यांचा अभ्यासपूर्ण लेख

गावाच्या टोकाला असलेल्या जुन्या वडाच्या झाडाखाली संध्याकाळी नेहमीप्रमाणे काही तरुणांचा जमाव बसला होता. हसणं, गप्पा, मोबाईलवर गाणी सगळं अगदी साधं, रोजच्यासारखंच! पण त्या जमावात बसलेला रोहित मात्र आतून रिकामा होत चालला होता. बाहेरून तो नेहमीप्रमाणेच दिसत होता. हसरा, मोकळा, सगळ्यांचा लाडका! पण त्याच्या आयुष्यात एक अशी सावली शिरली होती जी हळूहळू त्याला गिळंकृत करत होती. रोहित एक साधा, हुशार मुलगा होता. वडील शेतकरी आणि आई गृहिणी. घरची परिस्थिती बेताची पण प्रेम भरपूर. रोहितला मोठं

शालेय नवीन शैक्षणिक वर्ष सुरू होत असल्याने शाळा व्यवस्थापन समिती, माता पालक, शिक्षक पालक यांची शाळेची भविष्यकालीन नियोजनाविषयी बैठक आयोजित करण्यात आली होती. उपस्थित सर्वांना मागील वर्षाचा आढावा देताना या शैक्षणिक वर्षात राबवायचे उपक्रम, शालेय अभ्यास, भौतिक बाबी यावर चर्चा करण्यात आली. सकारात्मक बाबी लक्षात घेत पालकांनीही शालेय प्रगतीविषयी सामूहिक कौतुक केले. आम्हाला सर्वांना भारी वाटले. करत असलेले काम योग्य दिशेने आहे हा आत्मविश्वास आमच्यात आला. उपस्थित पालकांनी आपल्या पाल्या

समाजकल्याणासाठी देहदान का महत्त्वाचे आहे? प्रा. वसंत दातार आणि भिकारी नामदेव यांच्या सत्यकथांतून उलगडणारा देहदानाचा महत्त्व सांगणारा एक संवेदनशील लेख. नक्की वाचा.

संध्याकाळचे साडेसहा वाजले होते. पिंपळाच्या झाडामागे मावळणारा सूर्य आकाशात केशरी रंग उधळत होता आणि स्वाती अजूनही स्वयंपाकघरात उभी होती. गॅसवरची भाजी मंद आचेवर शिजत होती पण तिच्या मनात मात्र विचारांची वादळं उसळत होती. दहा वर्षांचा अथर्व अभ्यासाच्या टेबलावर बसून गृहपाठ करत होता. घरात एक प्रकारची शांतता होती पण ती सुखद नव्हती, ती जबाबदाऱ्यांनी भरलेली होती. स्वाती एकल पालक होती. पाच वर्षांपूर्वी झालेल्या अपघातात तिच्या पतीचा मृत्यू झाला आणि तिचं आयुष्य अक्षरशः दोन भागांत विभागलं ग

विराजचं गाव होतं पानवडी. लहानसं, शांत, हिरव्या डोंगरांच्या कुशीत विसावलेलं. सकाळी कोंबड्यांच्या आरवण्याने दिवस सुरू व्हायचा आणि रात्री चांदण्यांच्या प्रकाशात संपायचा. गावातले सगळे एकमेकांना ओळखणारे, एकमेकांच्या सुखदुःखात सहभागी होणारे. विराजला हे सगळं आवडायचं पण त्याच्या मनात एक वेगळीच ओढ होती शहराची. त्याला वाटायचं, शहर म्हणजे स्वप्नांची जागा. उंच इमारती, मोठे रस्ते, चमकणारे दिवे आणि भरपूर संधी. त्याचे वडील शेतकरी होते. त्यांनी आयुष्यभर मातीशी नातं जोडलं होतं. एक दिवस विराज

अंधश्रद्धा ही मानसिक गुलामगिरी आहे, असे सांगणारे दाभोलकर आज तुमची प्रकर्षाने आठवण येत आहे. त्याचबरोबर गौरी लंकेश, कलबुर्गी, पानसरे यांची देखील आठवण येत आहे. कारणही तेवढेच महत्त्वाचे आहे. सध्या आपल्या देशात बाबा, बुवांचे पेव फुटलेले आहे. अशिक्षितच काय पण सुशिक्षित देखील या बाबा-बुवांच्या नादी लागलेले आहेत. अंधश्रद्धा आणि जुन्या रूढी, परंपरांचे युग केव्हाच संपले. वैज्ञानिक युग सुरु झाले तरी मनात रुजलेल्या अंधश्रद्धा मात्र काही केल्या जात नाहीत. नाशिकसारख्या धर्मक्षेत्री राहणाऱ

'आई' या विषयावर वर्गात कविता गायली आणि एकच जल्लोष शांततेत बदलला. मुलांच्या डोळ्यांतील अश्रू आणि त्यांच्या मनातील आईविषयीच्या भावनांचा उलगडा करणारा भरत पाटील यांचा हा हृदयस्पर्शी अनुभव नक्की वाचा.

'मोबाईल व्यसन' – आभासी जगाच्या निळसर प्रकाशात हरवलेल्या रोहनची हृदयस्पर्शी कथा. मोबाईलच्या आहारी गेलेल्या आजच्या पिढीला वास्तवाचे भान करून देणारा मयूर बागुल यांचा विशेष लेख.

वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या शंकरराव आणि सरस्वतीबाईंच्या मनातील हळव्या आठवणी आणि मुलाच्या प्रतीक्षेची ही हृदयस्पर्शी कथा. मयूर बागुल यांनी आई-वडिलांचे निस्वार्थ प्रेम आणि आजच्या पिढीतील दुरावा यावर अत्यंत प्रभावीपणे भाष्य केले आहे.

मुळा-मुठा नदीपात्रात बेकायदेशीर कचरा टाकण्याविरोधात एमआयटी (MIT) विद्यार्थ्यांचे लोणी-काळभोरमध्ये तीव्र आंदोलन. प्रदूषण आणि आरोग्याच्या प्रश्नावरून विद्यार्थ्यांनी कचऱ्याच्या गाड्या रोखल्या असून, प्रशासनाकडून ग्रामपंचायतींना नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत.

माणूस जिवंत गुरुपेक्षा निर्जीव मूर्तीची पूजा करणे का पसंत करतो? ओशो आणि एका सेवानिवृत्त तर्कशास्त्र प्राध्यापकाच्या रोचक संवादातून मानवी अहंकार, दांभिकता आणि 'खोट्या' प्रतीकांवरील प्रेमाचा वेध घेणारा संदीप वाकचौरे यांचा विशेष लेख.

अहिल्यानगरमधील संगमनेर येथे चिमुकल्या मुलीवर झालेल्या ॲसिड हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर समाजातील वाढत्या विकृतीचा आणि ढासळत्या मूल्यांचा वेध घेणारा लेख. 'नकार' पचवू न शकणारी तरुण पिढी, चित्रपटांमधील हिंसा आणि कायद्याची भीती यावर प्रा. सचिन माथेफोड यांनी केलेले परखड भाष्य.

निसर्गाचा लहरीपणा, वाढते कर्ज आणि बाजारव्यवस्थेच्या शोषणात अडकलेल्या नामदेव या शेतकऱ्याची हृदयस्पर्शी संघर्षगाथा. राज्य पुरस्कार प्राप्त लेखक मयूर बागुल यांची 'शेतकऱ्यांचे कर्जबाजारीपण' ही वास्तववादी लघुकथा नक्की वाचा.

गावाच्या कडेला असलेल्या त्या छोट्याशा घरात शांतता होती पण ती सुखाची नव्हती तर भीतीची होती. सीमा सातव्या महिन्यात होती. तिच्या पोटातलं बाळ हललं की तिच्या चेहऱ्यावर क्षणभर हसू उमटायचं पण लगेच ते काळजीच्या सावलीत हरवून जायचं! कारण तिच्या मनात एकच प्रश्न सतत फिरत होता, जर मुलगी झाली तर? तिला मुलगी नको होती असं नव्हतं. उलट, तिला लहानपणापासूनच बाहुल्यांशी खेळताना स्वतःची मुलगी हवी असं वाटायचं. आता परिस्थिती वेगळी होती. सासू रोज देवासमोर दिवा लावताना एकच मागणं करायची, “देवा, यावेळी

शिवरायांचा आठवावा धाक : मानवी तस्करी आणि स्त्री अत्याचाराच्या काळोखात माणुसकीचा एल्गार! जर आज शिवराय असते तर त्यांनी गुन्हेगारांचे काय केले असते? नुसता जयघोष नको, आता संघर्ष हवा! तरुणाईला जागे करणारा आणि कृतीस प्रवृत्त करणारा हा ज्वलंत लेख नक्की वाचा. Invoke the Dread of Shivaji: A powerful war cry against human trafficking and crimes against women. If Chhatrapati Shivaji Maharaj were here today, how would he deliver justice? This intense article challenges the youth to move

Uncover the grim reality of farmer suicides in India in this urgent analysis by Amar Habib. This article debunks the narratives surrounding

गांधीजींचे पुनरागमन सुसाट आणि पिसाट माणसाला रोखणारी प्रेरणा... विविध भाषिक व पंथीय स्वरूपात आपले गट करून राहणार्‍या भारतीयांना एकत्र आणण्याचा आणि लढ्यासाठी, न्यायासाठी एकत्रित उभे करण्याचा गांधीजींचा प्रयत्न हा अभिनव तर होताच पण त्याचे मानवी इतिहासातील महत्त्वही अधोरेखित केले पाहिजे. काही हजार लोक पोलिसांची व लष्कराची भीती न बाळगता एकत्र येतात आणि लढा पुढे नेतात, हेच एक अजब आश्चर्य होते. दक्षिण आफ्रिकेतून गांधीजी भारतात परतल्याचे शतक यावर्षीच्या ९ जानेवारीला पूर्ण झाले आणि

कुजबुज, हेटाळणी, कुचेष्टा, प्रखर विरोध प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे वाळीत टाकणं... ही सगळी चढती भांजणी आहे एखादी प्रथा किंवा परंपरा नाकारताना समाजाकडून येणार्‍या प्रतिक्रियांची. ह्या सगळ्या विरोधाची पूर्ण कल्पना असली तरीही कधी ना कधी एखादी परंपरा नाकारावी, एखाद्या प्रथेला विरोध करावा, असं अनेक जणांना मनापासून वाटतं. काही जण हे धाडस करतात पण अनेकांना हा नकार प्रत्यक्ष कृतीत आणणं अवघड जातं. त्यामागे कितीतरी वेगवेगळी कारणं असतात. धर्माचा, देवाचा, कुटुंबीयांचा, समाजाचा, स्वतःच्

प्रेम नाही मिळाले म्हणून द्वेष? घृणा? सूड? मग प्रेमच कसले? अलीकडच्या माणुसकीला काळिमा फासणाऱ्या घटनांना पाहिले की मन सुन्न होते आणि विचारात पडते की इतक्या खालच्या पातळीवर जाईपर्यंत माणसाचा आत्मा, विवेक, त्याच्यातील दयाभाव कसा काय झोपू शकतो? की या सगळ्याला जागे ठेवण्याच्या अभ्यासात/जागरणात समाज आणि संस्कृतीचा सहभाग कमी व्हायला लागलाय? जेव्हा खरे प्रेम होते तेव्हा इतर सर्व भावांपेक्षा समर्पणभाव मनामध्ये सर्वाधिक स्थान करून असतो. तो भाव अधून मधून, प्रभावांमुळे उठणाऱ्या क्रोध,